Czym jest deepfake?

Deepfake to technologia oparta na sztucznej inteligencji, która pozwala tworzyć fałszywe filmy lub zdjęcia, które wyglądają jak prawdziwe. 

Wyobraź sobie, że ktoś może stworzyć film, na którym twój ulubiony aktor mówi coś, czego nigdy nie powiedział. To jest właśnie deepfake – sztuczna inteligencja może „nakładać” czyjeś słowa lub ruchy na inne osoby. Określenie „deepfake” pochodzi od połączenia dwóch słów:

• deep learning (głębokie uczenie – technika AI)
• fake (fałsz)

Jak to działa?

AI uczy się na tysiącach zdjęć i filmów danej osoby. Następnie potrafi:

• zamienić czyjeś słowa w filmie,
• „nałożyć” czyjąś twarz na inne ciało,
• sprawić, że ktoś wygląda, jakby robił lub mówił coś, czego nigdy nie zrobił.

Co pokazują badania?

Według raportu „Pokolenie AI” przeprowadzonego na ponad 1000 polskich nastolatków:

• 49% młodych ludzi uważa, że publikowanie deepfake’ów powinno być dozwolone,
• 47% jest temu przeciwna.

Powyższe wyniki pokazują, jak bardzo jesteśmy podzieleni w tej kwestii! Dzisiaj młodzież dostrzega zarówno możliwości, jak i zagrożenia tej technologii.

Deepfake – zabawa czy zagrożenie?

Czasami deepfake używany jest w niewinny sposób:

• aplikacje zamieniające twarze (jak filtry na Snapchacie),
• memy i śmieszne filmiki,
• efekty specjalne w filmach.

Kiedy staje się niebezpieczny?

Niestety, deepfake może być używany również w bardzo szkodliwy sposób:

• Fałszywe newsy i manipulacja – wyobraź sobie film, w którym ważna wysoko postawiona osoba mówi coś o niebezpieczeństwie. Ludzie mogą uwierzyć, że to prawda i panikować.
• Zniszczenie czyjejś reputacji – można łatwo stworzyć fałszywy film, na którym ktoś inny robi coś złego. Nawet, jeśli później zostanie udowodnione, że to fake, reputacja tej osoby może być zniszczona.
• Oszustwa finansowe – przestępcy mogą użyć deepfake do podszywania się pod szefa firmy i wyłudzania pieniędzy.

Jak można rozpoznać deepfake?

Nie jest to łatwe, ale warto zwracać uwagę na:

• dziwne ruchy ust – czasami nie pasują do słów,
• nienaturalne mruganie – albo za dużo, albo za mało,
• głos – może brzmieć nienaturalnie,
• najważniejsze – kontekst! Czy to prawdopodobne, że ta osoba powiedziałaby coś takiego?

Jeśli coś wydaje się zbyt szokujące bądź nietypowe, żeby było prawdziwe – sprawdź to w kilku wiarygodnych źródłach!

Dlaczego młodzież jest podzielona?

Wyżej cytowany raport pokazuje, że niemal połowa młodych jest za, a druga połowa przeciw publikowaniu deepfake’ów. Dlaczego?

Argumenty ZA:

➕to forma kreatywnej ekspresji

➕można tworzyć śmieszne treści

➕to nowa technologia, którą ludzie chcą eksplorować

Argumenty PRZECIW:

➖może krzywdzić prawdziwe osoby

➖trudno odróżnić fałsz od prawdy

➖może być używany do manipulacji i oszustw

Co Ty możesz zrobić?

Poniżej kilka porad, jak sobie radzić z zalewem deepfaków w sieci:

💡Myśl krytycznie – nie wierz od razu w każdy szokujący film, które zobaczysz w internecie.

👀Sprawdzaj źródła zanim udostępnisz coś dalej. Upewnij się, że to prawda.

🚫Nie twórz szkodliwych treści nawet, jeśli technologia jest dostępna. Nie używaj jej, żeby komuś zaszkodzić.

Deepfake to technologia, która będzie coraz lepsza i trudniejsza do wykrycia. Dlatego tak ważne jest, żebyśmy wszyscy:

• uczyli się rozpoznawać fałszywe treści,
• rozmawiali o etyce korzystania z AI,
• byli świadomi zagrożeń.

Świat się zmienia, a my musimy się nauczyć żyć w rzeczywistości, gdzie nie wszystko, co widzimy online, jest prawdziwe.

Chcesz dowiedzieć się więcej? 

Obejrzyj trzecią wideolekcję, którą przygotowałyśmy przy współpracy z Nationale-Nederlanden i CapusAI.

Sprawdź: Lekcja 3. Prywatność, bezpieczeństwo i etyka w erze AI. Jak chronić siebie i innych, korzystając z nowych technologii?