Dzieci w sieci 2025–2026: szanse, zagrożenia i cyfrowa przyszłość

Ostatnie lata przyniosły zmianę paradygmatu: internet przestał być tylko miejscem rozrywki dla nastolatków. Dziś to ich świat społeczny, edukacyjny i emocjonalny. Tutaj budują przyjaźnie, uczą się, szukają wsparcia… ale też mierzą się z presją, przemocą i treściami, które często przekraczają ich dojrzałość.

Trafnie oddaje to tytuł raportu „Dobre i złe wiadomości – życie online i offline a zdrowie psychiczne polskich nastolatków”, który pokazuje, że cyfrowa rzeczywistość jest jednocześnie źródłem szans i realnych zagrożeń.

Raporty z 2025 roku od Pew Research Center (Teens, Social Media and AI Chatbots 2025 ), McAfee Kids Online Safety Research po analizy UNICEF pokazują spójny obraz: dzieci są coraz bardziej kompetentne cyfrowo, ale równocześnie bardziej narażone emocjonalnie i behawioralnie. Szybciej uczą się korzystać z technologii, ale trudniej im regulować emocje, radzić sobie ze stresem czy konfliktami online.

I tu pojawia się pytanie, które coraz częściej zadają rodzice – gdzie w tym świecie jesteśmy my? Czy musimy znać każdą aplikację, trend i wiedzieć jak działają algorytmy? Nie – ważniejsze jest bycie obecnym, świadomym i uważnym dorosłym.

Cybertrendy 2025

Z raportów wynika, że:

• 97% nastolatków korzysta z internetu codziennie
• 40–45% jest online „niemal cały czas”
• Średni czas ekranowy poza szkołą: 4–6 godzin dziennie
• Dzieci zaczynają samodzielnie korzystać z internetu coraz wcześniej (7–9 lat).

Raport „Dobre i złe wiadomości” pokazuje dodatkowo:

• internet jest dla dzieci ważnym źródłem wsparcia emocjonalnego
• ale co trzecie dziecko natrafia na treści, które je przestraszą lub zaniepokoją
• wiele dzieci nie mówi dorosłym, gdy spotyka trudności online

Paradoks cyfrowego dzieciństwa… kompetencje rosną, ale ryzyka emocjonalne są większe niż kiedykolwiek.

Zagrożenia online

1. Cyberprzemoc i presja rówieśnicza

Ponad 1/3 nastolatków w 2025 roku doświadczyła cyberprzemocy lub upokorzenia online. Problemem nie są już tylko komentarze. Do tego dochodzą screeny rozmów, wycinane z kontekstu, „żarty”, które zostają w sieci na zawsze.

Co możemy zrobić i dlaczego to ważne:

• Pytać: „Co ostatnio było dla Ciebie trudne online?”
  👉 Takie pytanie nie stawia dziecka w roli ofiary ani „donosiciela” i otwiera przestrzeń do rozmowy bez wstydu i lęku.
• Upewnić dziecko, że nie ponosi winy za to, co ktoś zrobił w sieci
  👉 Dzieci bardzo często internalizują winę, co zwiększa poczucie wstydu i ryzyko wycofania zamiast szukania pomocy.
• Nauczyć zabezpieczania dowodów (screeny, zgłoszenia)
  👉 To daje dziecku poczucie sprawczości i realne narzędzie ochrony, zamiast bezradności wobec sytuacji.
• Przekazać jasny komunikat: „Zawsze możesz do mnie przyjść – nawet jeśli boisz się reakcji”
  👉  Dzieci często milczą, bo boją się kary, odebrania telefonu lub bagatelizacji problemu ze strony dorosłego. 

2. AI, deepfake i fałszywe treści

Rok 2025 to moment, w którym AI przestała być „ciekawostką”.
Dziś potrafi:

• wygenerować realistyczne zdjęcie
• stworzyć film z czyjąś twarzą
• zmanipulować głos

Dla dziecka granica między prawdą a fikcją realnie się zaciera.

Jak wspierać dziecko:

• Rozmawiać o AI jako narzędziu, pokazując jasną i ciemną stronę
  👉 Demonizowanie technologii zamyka rozmowę. Świadomość buduje krytyczne myślenie.
• Uczyć pytania: „Kto to stworzył i po co?”
  👉 To podstawowa kompetencja przyszłości, która chroni przed manipulacją i dezinformacją.
• Pokazywać przykłady manipulacji bez straszenia
  👉 Strach paraliżuje, a spokojne przykłady uczą rozpoznawania zagrożeń w realnych sytuacjach.
• Przypominać: coś, co wygląda realnie, nie zawsze jest prawdziwe
  👉 Dla dzieci granica między fikcją a rzeczywistością jest coraz mniej oczywista, zwłaszcza przy treściach AI.

3. Nieodpowiednie treści i sextortion

Wzrasta kontakt z nieznajomymi, szantaż intymnymi materiałami i wykorzystanie AI do tworzenia fałszywych nagich obrazów rówieśników.

Jak reagować:

• Rozmawiać
  👉 Profilaktyka działa lepiej niż interwencja po fakcie, gdy emocje i strach są już bardzo silne.
• Jasno powiedzieć: „Jeśli ktoś Ci grozi lub szantażuje – to przestępstwo, nie Twoja wina”
  👉 Zdjęcie odpowiedzialności z dziecka zwiększa szansę, że poprosi o pomoc zamiast ukrywać problem.
• Ustalić wspólny plan działania krok po kroku
  👉 Gotowy schemat zmniejsza panikę i pomaga działać nawet w stresującej sytuacji.
• Uświadamiać. Nic, co trafia do sieci, nie znika (bez moralizowania)
  👉 Moralizowanie zamyka rozmowę, a spokojne fakty budują realną ostrożność.

Raporty są zgodne, problemem nie jest samo korzystanie z internetu, lecz brak ochrony, granic i rozmowy. Młodzi ludzie często wiedzą jak coś zrobić online, ale często nie wiedzą, co zrobić z emocjami, które ten świat wywołuje.

Szanse cyfrowego świata

Internet daje dzieciom także ogromne możliwości:

• Kontakt z rówieśnikami i społecznościami tematycznymi (Instagram, Messenger, WhatsApp, Snapchat, gaming, hobby, wsparcie dla osób neuroróżnorodnych).
• Możliwość bycia sobą w świecie, w którym offline czują się wykluczone.
• Dostęp do wiedzy i wsparcia: YouTube edukacyjny, TikTok, chatboty AI (np. ChatGPT – korzysta z nich 64% nastolatków).
• Rozwój kompetencji przyszłości: tworzenie wideo, edycja, grafika, storytelling, oswajanie AI.

Wniosek:  kluczem nie jest zakaz, lecz towarzyszenie dziecku w cyfrowym świecie, ponieważ zakazy nie uczą radzenia sobie z realnymi sytuacjami online, a jedynie przenoszą aktywność do ukrycia i odbierają dziecku szansę, by zwróciło się po pomoc wtedy, gdy naprawdę jej potrzebuje.

Prognozy na 2026 – czego się spodziewać?

1.AI stanie się „niewidzialnym towarzyszem”

Nie tylko aplikacje AI — ale sztuczna inteligencja będzie wbudowana w codzienne narzędzia i aplikacje. To dobra szansa, ale też większe ryzyko nieświadomego wpływu emocjonalnego i uzależniania.

2. Regulacje i weryfikacja wieku

UE i inne jurysdykcje wprowadzają coraz więcej mechanizmów, które mają lepiej chronić dzieci — od weryfikacji wieku po surowsze ograniczenia treści. Jednak technologia zawsze wyprzedza prawo, dlatego, pomimo nowych przepisów zwiększających bezpieczeństwo, rola rodzica w tej kwestii będzie równie ważna w 2026. Gov.pl

3. Zdrowie psychiczne w centrum uwagi

Badania OECD podkreślają, że nadmierne korzystanie z internetu może wiązać się z problemami ze snem, presją społeczną i lękiem, szczególnie u dziewcząt.

4. Dezinformacja i manipulacja treścią. 

Deepfake’i i fałszywe informacje będą coraz trudniejsze do rozpoznania.

5. Niechciane kontakty. 

Wiadomości o charakterze seksualnym i próby groomingowe mogą dotyczyć coraz młodszych użytkowników.

6. Wsparcie dorosłych. 

Wielu rodziców nie czuje się pewnie w świecie cyfrowym, a brak systemowej edukacji cyfrowej w szkołach dodatkowo zwiększa ryzyka. W efekcie młodzi ludzie często zostają sami z problemami, których dorośli nie widzą, nie rozumieją lub nie potrafią nazwać. Wniosek? Skoro zagrożenia są niewidzialne dla opiekunów, trudno jest skutecznie chronić dzieci i reagować na czas.

Rola rodzica – obecność ponad kontrolę

Nie chodzi o bycie idealnym rodzicem cyfrowym. Chodzi o obecność i uważność.

Co robić:

• Interesować się, a nie tylko sprawdzać.
• Rozmawiać zanim pojawi się kryzys.
• Nie bagatelizować sygnałów wysyłanych po cichu.
• Jasno mówić: „Jeśli coś w sieci jest dla Ciebie trudne – nie jesteś z tym sam/a”.

Dzieci często wiedzą, jak coś zrobić online, ale nie zawsze wiedzą, co zrobić z emocjami, które ten świat wywołuje.

Dzieci w 2025 i 2026 roku nie potrzebują rodziców-kontrolerów, lecz dorosłych, którzy:

• są świadomi,
• nie bagatelizują,
• nie straszą,
• nie udają, że „to ich nie dotyczy”.