Publikowanie zdjęć dzieci bez ich zgody – alarmujący raport RPD

Wyobraź sobie, że ktoś codziennie wchodzi do Twojego pokoju, robi Ci zdjęcie i wysyła je w świat. Nie pyta. Po prostu wchodzi i wysyła. Brzmi absurdalnie, prawda?

A jednak tak wygląda rzeczywistość milionów polskich nastolatków. Tylko że zamiast w pokoju to dzieje się na Instagramie kolegów, w grupie rodziców na WhatsAppie, na Facebooku szkoły. I przez lata nikt nie pytał, czy to w porządku.

W grudniu 2025 roku Rzeczniczka Praw Dziecka opublikowała pierwszy tego rodzaju raport w Polsce. Badanie przeprowadziła agencja PBS Sp. z o.o. na ogólnopolskiej próbie 1604 uczniów w wieku 12-17 lat. Wyniki są jednoznaczne i powinny zmienić sposób, w jaki wszyscy myślimy o wizerunku dzieci w internecie.

Co dzieci naprawdę o tym myślą?

To jest właśnie to, czego w debacie publicznej wciąż brakuje: głosu samych zainteresowanych. Raport RPD jako jeden z pierwszych w Polsce systematycznie zapytał nastolatki, nierodziców, nie nauczycieli, nie ekspertów, tylko samych zainteresowanych i co oni o tym myślą.

Odpowiedź jest jasna:

74% nastolatków uważa, że publikowanie materiałów bez zgody osoby przedstawionej na zdjęciu lub filmie jest szczególnie szkodliwe właśnie dla ich grupy wiekowej.

75% chce być pytanych o zgodę przez nauczycieli.

73% przez znajomych.

A 29% badanych nastolatków przyznało, że doświadczyło pogorszenia samopoczucia z powodu publikacji ich wizerunku bez ich zgody

W badaniu wzięła udział ogólnopolska próba. I te liczby mówią coś, czego nie możemy zignorować: dzieci doskonale rozumieją, co się dzieje i w większości wyraźnie tego nie chcą.

Kto publikuje zdjęcia dzieci bez pytania?

Tu zaczyna się niewygodna część. Z raportu wynika, że zdjęcia i nagrania nastolatków są publikowane przede wszystkim przez ich znajomych (49%) i rodziców (43%). Co czwarty nastolatek – 24% – przyznaje, że materiały z ich udziałem były publikowane przez nauczycieli. I teraz ważna informacja, którą powinniśmy głośno powtarzać:

38% nastolatków deklaruje, że nauczyciele nie pytali ich wcześniej o zgodę.  W przypadku rodziców ten odsetek wynosi 30%, a przy znajomych 23%. Rodzice pytają częściej niż nauczyciele. I o ile szkolne procedury bywają uregulowane formalnie (zgody RODO na początku roku), to badanie pokazuje, że formalna zgoda to nie to samo co realne poszanowanie woli dziecka w konkretnej sytuacji. Jest jeszcze jeden wynik, który mnie zatrzymał. 43% nastolatków nie zgadza się, żeby ich twarz była zasłaniana naklejką lub zamazywana jako ogólna zasada. Innymi słowy, nie chcą też, żeby traktować ich jak problem do ukrycia. Chcą być pytani. Chcą mieć wybór. To fundamentalna różnica.

Dlaczego to dotyczy nas wszystkich, szczególnie w branży IT

W Fundacji IT Girls rozmawiamy dużo o przełamywaniu barier, o tym, żeby kobiety miały głos i sprawczość – w pracy, w technologii, w podejmowaniu decyzji o własnej karierze. Raport RPD pokazuje, że ta sama logika – prawo do decydowania o sobie – jest dziś systemowo odbierana dzieciom. I że robimy to nie ze złośliwości, tylko z przyzwyczajenia. Wizerunek dziecka jest dobrem osobistym i daną osobową chronionym przez prawo. RODO nie robi wyjątku dla szkolnych wycieczek ani grupowych zdjęć z akademii. A deepfake, sceny generowane przez AI, cyberprzemoc w internecie to zagrożenia, które zaczynają się od bazy danych. Od zdjęć dostępnych publicznie. Jako osoba pracujące w IT wiem jak łatwo jest zebrać zdjęcia z profilu, rozpoznać twarz, połączyć dane w profile. Wiem też, że zdjęcie opublikowane dziś nie zniknie za pięć lat. I właśnie dlatego mam obowiązek mówić o tym głośno.

Co możemy zrobić?

Raport RPD to punkt wyjścia do rozmowy. Oto co warto wdrożyć, niezależnie od tego, czy jesteś rodzicem, nauczycielem, czy pracujesz w organizacji, która ma kontakt z dziećmi.

Zawsze pytaj! Przed każdą publikacją zdjęcia lub nagrania z dzieckiem – pytaj. Nie wystarczy spytać “czy możemy Cię sfotografować na wycieczce” raz na początku roku. Pytajmy przy konkretnej sytuacji, konkretnym zdjęciu. 

Szanuj odmowę. Jeśli dziecko mówi “nie” albo “nie wiem” – to jest odpowiedź. Nie przekonuj, nie tłumacz, że “to tylko na szkolną stronę”. Weryfikuj polityki swoich organizacji. Jeśli działasz w NGO, fundacji, szkole sprawdź, jak wygląda proces zbierania zgód. Czy jest rzeczywiście zrozumiały dla dziecka, nie tylko dla jego rodziców?

Rozmawiaj z dziećmi o ich prawach. Kampania RPD skierowana do szkół podstawowych robi to na poziomie instytucjonalnym. My możemy robić to w domu i w pracy normalizując pytanie “czy mogę to opublikować?”.

Raport, który zmienia narrację

To, co jest wyjątkowe w tym badaniu, to fakt, że postawiono w centrum głos nastolatków. I ten głos jest jednoznaczny. Nastolatki nie są bezwolnymi obiektami do fotografowania. Mają zdanie. Mają prawa. I mają prawo do tego, żeby im ufać, że to zdanie jest poważne. Raport Rzeczniczki Praw Dziecka to narzędzie, z którego powinniśmy korzystać w rozmowach ze szkołami, z rodzicami, z pracodawcami, z organizacjami. To nie jest kolejny dokument do przeczytania i odłożenia. To sygnał, że czas przestać pytać “czy musimy pytać o zgodę?” i zacząć pytać “dlaczego jeszcze tego nie robimy?”.

Raport „Więcej szacunku dla młodego wizerunku” (Makaruk, K., Drabarek, K., 2025) jest dostępny bezpłatnie na stronie Rzecznika Praw Dziecka: brpd.gov.pl